قاعدهء وجوب دفع مُنكر قاعدهء وجوب دفع مُنكَر : از قواعد فقهى . قاعدهء ياد شده عبارت است از وجوب جلوگيرى از وقوع منكر در جامعه ، از آن در باب تجارت سخن گفته‌اند . 1 مفاد قاعده : دفع به معناى جلوگيرى از وقوع چيزى است ؛ بر خلاف رفع كه به معناى برداشتن وبر طرف كردن چيزى پس از وقوع آن است . بنابر اين ، چنانچه شخصي تصميم بر ارتكاب گناهى بگيرد وهمه يا برخى مقدّمات آن را نيز فرآهم كند ودر شرف ارتكاب أصل گناه باشد ، در اين صورت ، بر جلوگيرى از انجام دادن آن ، دفع منكر گويند ؛ اما فردى كه شروع به ارتكاب گناه كرد ، جلوگيرى از آن ، رفع منكر [ نهى از منكر ] خواهد بود . آيا دفع منكر همچون رفع آن واجب است يا نه ؟ مسئله اختلافى است . برخى گفته‌اند : دفع منكر در صورتي كه شخص در شرف ارتكاب آن باشد ، واجب است . 2 برخى ، وجوب آن را به مواردى كه منكر از منكراتى باشد كه شارع مقدس به عدم وقوع آن عنايت دارد ومطلقا راضى به وقوع آن نيست ، اختصاص داده‌اند ، مانند قتل نفس محترم يا هتك آبروى أو ويا هدم ونابودى أساس دين . 3 تطبيق قاعده : به قاعدهء ياد شده در مواردى متعدد استناد شده است ، از جمله بر حرمت اعانهء بر اثم ؛ با اين بيان كه ترك اعانه بر اثم از مصاديق دفع منكر ، ودفع منكر واجب است ، 4 وبر حرمت فروختن انگور به كسى كه مىدانيم از آن شراب درست مىكند ؛ زيرا نفروختن از مصاديق دفع منكر ، ودفع منكر واجب است . 5 مستند قاعده : بر اعتبار قاعدهء ياد شده به اطلاقات أدله نهى از منكر ، همچنين برخى روايات ديگر استدلال شده است . 6 قاعدهء وجوب شكر منعم قاعدهء وجوب شكر مُنعِم : از قواعد كاربردى در فقه .

--> ( 1 ) . مهذب الاحكام 1 / 78 ؛ مجمع الفوائد / 385 ( 2 ) . كتاب المكاسب 1 / 142 ؛ المكاسب المحرمة ( امام خمينى ) 1 / 205 ؛ المواهب / 315 ( 3 ) . مصباح الفقاهة 1 / 181 ؛ مباني منهاج الصالحين 7 / 218 ( 4 ) . مصباح الفقاهة 1 / 180 ( 5 ) . كتاب المكاسب 1 / 141 ( 6 ) . مجمع الفوائد / 385 ؛ وسائل الشيعة 17 / 199 .